Donderdag 17/10/2013: Vandaag werden we om half negen opgehaald (dat is eigenlijk een kwartiertje eerder, want de chauffeurs zijn altijd keurig op tijd), dus we zouden in theorie kunnen uitslapen. Maar ons biologisch klokje blijkt toch afgesteld te staan op de zonsopgang, dus rond zes uur werden we wakker. Rustig aan gedaan, nog wat gelezen en op ons gemak ontbeten. Het was een voortreffelijk ontbijt, dus we konden er tegenaan vandaag, wat een indrukkend, maar ook vermoeiend dagje zou worden. We maakten kennis met Khin onze gids voor de komende twee dagen. Ze was slechts één jaar gids, maar dat was niet te merken. Haar Engels was voor ons heel goed te verstaan, want daar waren we wel wat bang voor. We hebben hier gidsen horen praten die nauwelijks te verstaan zijn. We werden eerst naar de jetty gebracht en daar namen we de boot naar Mingun. Onderweg was het heel druk op de weg, de gids vertelde dat aanstaande zaterdag een lichtjesfestival is. Iedereen gaat die dag naar een pagode. Mingun is ongeveer een uur varen. Er lag een groot schip voor ons klaar, zo één waar een hele touringcar oppast, maar wij waren enkel met ons drieën. Mingun is de plaats waar ’s werelds grootste tempel had moeten staan. Het deel wat af is is nu 160 meter hoog, dus de tempel zou enorm geweest zijn. De slaven van koning Bodawpaya stopten met bouwen nadat ze hoorden dat de koning zou overlijden en de wereld zou vergaan als de tempel af zou zijn. Een aardbeving in 1838 zorgde voor behoorlijke beschadiging en afgelopen november vorig jaar is er opnieuw een aardbeving geweest waardoor je niet meer naar boven kan klimmen. Misschien niet onverstandig, want door de aardbeving zijn er diepe scheuren te zien. Op korte afstand van de Mingun-pagode hangt de grootste koperen bel ter wereld. De bel is 4 meter hoog, 90 ton zwaar en heeft een omtrek van vijf meter. Als laatste pagode in Mingun bezochten we de Hsinbyume pagode. Voor ons leuk om te zien, omdat het anders was dan alle andere pagodes die we tot nu toe hebben gezien. Dit is een stupa, want je kan er niet in aan de binnenkant, in een tempel kan je wel lopen. Het is volledig wit geschilderd, waardoor we verblind werden door het zonlicht. We zijn ook nog langs geweest bij een soort van bejaardentehuis voor bejaarden die geen kinderen hebben of als de kinderen hun niet kunnen verzorgen. Het is een rijke Birmese vrouw die zich het lot heeft aangetrokken van de bejaarden. Ze zouden net starten met de lunch en alle donaties die werden gegeven de afgelopen tijd werden opgesomd. Voor de meeste oudjes behoorlijk slaapverwekkend, want je zag ze boven hun bord bijna indutten. Wij hebben (samen met een bijdrage van Heleen) geld gedoneerd en een paar pakjes pijnstillers achter gelaten, dus ik denk dat we morgen ook worden om geroepen. Daarna terug op de boot naar Mandalay. Onderweg konden we al onze vragen die we ons de afgelopen tijd hadden gesteld over gebruiken van de Birmezen afvuren op Khin. Nu weten we toch wel veel meer over het land en de gebruiken. Het is teveel om dit in het reisverhaal op te nemen.
Terug in Mandalay bezochten we een aantal historische monumenten van de stad, zoals de Mahamuni pagode. De locals geloven dat deze Boeddha 2000 jaar oud. De afgelopen jaren zijn er zoveel goudblaadjes op het beeld geplakt dat er nu een laag van ongeveer 18 cm goud aanwezig is. Goudblaadjes plakken is enkel toegestaan voor mannen, omdat vrouwen niet zo dicht bij deze boeddha mogen komen. Wouter op pad met een pakje blaadjes en Khin en ik konden naar hem kijken in het gedeelte waar je tot Boeddha kan bidden. Het bleek best lastig te zijn om deze superdunne blaadjes in zijn geheel erop te krijgen. Deze boeddha wordt ook heel goed verzorgd, want elke ochtend om 4 uur wordt zijn gezicht gewassen en tanden gepoetst. Toen Wouter aan het plakken was kwamen een stel trotse ouders en (jonge) kinderen, helemaal gekleed in traditionele kleding bij ons zitten en gingen bidden. Volgens de traditie wordt bijna iedereen, zowel jongens als meisjes, gedurende een ceremonie voorbereid op een verblijf in het klooster. De kinderen worden na afloop van de ceremonie kaal geschoren en gaan naar het klooster. Afhankelijk van hun eigen wil blijven ze voor altijd in het klooster en worden monnik of non of gaan ze na een aantal dagen terug naar huis. Als de kinderen beslissen om in het klooster te blijven, zijn ze afhankelijk van de donatie van een “beginnersset”. Dit wil zeggen: de drie doeken als kleding, een kom om dagelijks eten te collecteren, een scheermesje en een waterfilter. Daarna zijn we via een aantal winkels terug gelopen naar de auto. In deze winkels werden Boeddha’s en andere voorwerpen ter plekke bekleed met nepgoud uit China. Deze voorwerpen kopen vooral de Birmezen, want iedere Birmees heeft een Boeddha of een foto van Boeddha in zijn huis en elke dag worden er diverse etenswaren en vloeistoffen geofferd, waarvoor “gouden” kommetjes en schaaltjes nodig zijn. Er was ook nog een houtsnijwerk winkel, waar helaas opnieuw kinderen aan het werk waren. Als je daar wat over vroeg aan de gids, praatte ze er een beetje om heen, dus achter de hele waarheid van hoe alles reilt en zeilt in dit land zullen we waarschijnlijk toch niet komen. In deze winkel werd ook alles met de hand gedaan, kunstig om te zien.
Daarna zijn we langs een shop gegaan die goudblaadjes maakt. Pure handenarbeid, waarschijnlijk is het uurloon hier heel laag, want anders zouden de blaadjes niet te betalen zijn. Eerst wordt een klompje goud met een soort pers plat gewalsd tot een lange strook, dan wordt dit in stukjes geknipt en tussen bamboeblad gelegd en gedurende een half uur wordt er met een zware hamer op geklopt. Dan wordt het plat geslagen blad, opnieuw versneden en wordt er gedurende vijf uren op geslagen tot het blaadje heel erg dun is geworden. Daarna gaat het naar een atelier met dames, want het slaan is mannenwerk, die het versnijden en tussen bamboeblaadjes inpakken. De bamboeblaadjes worden ook met de hand gemaakt en is ook handenarbeid. Dus vooraleer de blaadjes verkocht worden, hebben vele handen eraan gewerkt.
We hebben geluncht in een vrij nieuw restaurant, waardoor het niet druk was, maar ze waren heel gastvrij en het was heel lekker eten. We werden van de auto opgehaald met een paraplu boven ons hoofd als bescherming tegen de zon. Tijdens de lunch verder gekletst met Khin.
Na de lunch een replica van het paleis van Koning Mindon bezocht, waar later zijn zoon koning Thibaw heeft gewoond. Het is een terrein van ongeveer 2,5 vierkante km, dat omgeven is door een slotgracht en een dikke muur met vier toegangspoorten. De toeristen kunnen enkel een deel van het terrein bezoeken, want het is deels een militaire basis. Het paleis is nagebouwd door de overheid om een beeld te geven hoe het paleis en een aantal vertrekken voor de vrouwen van de koning er vroeger uitzagen. Een koning mocht meerdere vrouwen hebben, iets wat de gewone burger niet is toegestaan. De koning kreeg vrouwen als geschenk van andere koningen, dus dat kon hij niet weigeren.
De volgende stop was het Shwenandaw klooster, dat is gebouwd door koning Mindon en stond eerst bij het paleis. De koning bracht gedurende zijn leven veel tijd door in dat gebouw. Na zijn dood had zijn zoon het gevoel dat de geest van de koning ronddwaalde in het gebouw, daarom heeft hij het verplaatst buiten het paleisterrein en geschonken aan de monniken in de stad en is het omgedoopt tot een klooster. Gelukkig is het weggehaald bij het paleis, want anders zou het tijdens de tweede Wereldoorlog toen de Britten tegen de Japanners vochten waarschijnlijk ook vernietigd zijn, net zoals het paleis. Nu konden we gelukkig genieten van het mooie houtsnijwerk, want het hele gebouw is gemaakt in teakhout. Vroeger was het aan de buitenkant volledig van goud, nu is enkel de binnenkant nog goud gekleurd.
Daarna reden we naar de Kuthodaw pagode of “the world biggest book”, in honderden spierwitte pagodes staan op marmeren tabletten de lessen van Boeddha opgeschreven. Je zou het kunnen vergelijken met onze Bijbel. Khin vertelde wel dat enkel de monniken die lange tijd teksten hebben bestudeerd begrijpen wat er staat. Tijdens het bidden herhalen ze een aantal verzen, maar het heeft geen betekenis voor hun.
Als laatste stop zijn we naar Mandalay Hill gereden. er waren veel mensen die de wandeling te voet deden, maar wij waren blij dat we naar boven werden gereden, want vandaag was het een hele hete dag. Op de berg is een pagode gebouwd en hadden we prachtig uitzicht over de stad. We zagen onder meer een golfbaan liggen, maar ook een hele grote gevangenis. Ik dacht eerst nog dat er hier geen boeven zouden zijn, want gedurende je leven bouw je credits op voor een volgend leven. Het is dus heel belangrijk om nu veel goeds te doen, zodat je in je volgend leven een beter leven kan krijgen.
We werden keurig voor het hotel afgezet. Wouter heeft nog een duik genomen in het zwembad, toen ik het reisverhaal aan het typen was. Daarna in het hotel gegeten, we hadden geen puf meer om naar de stad te gaan met de taxi. We lagen vroeg in bed.
